Banen van de toekomst

Webdesigner, cloud specialist, social media manager... Van deze banen had twintig jaar geleden nog niemand gehoord, maar ze zijn inmiddels helemaal ingeburgerd. Ook in de toekomst zullen beroepen ontstaan waarvan we nu het bestaan niet kunnen vermoeden, terwijl andere banen verdwijnen. Hoe ziet de arbeidsmarkt er over vijftien jaar uit? En hoe bereiden we ons daarop voor?

Banen komen en gaan. Onder invloed van technologische en maatschappelijke ontwikkelingen zijn veel ambachten verdwenen, zoals de letterzetter, kolenboer en schooltandarts. Maar er zijn ook beroepen bijgekomen, bijvoorbeeld in de informatietechnologie en de biotechsector. Dat technologische ontwikkelingen de arbeidsmarkt op zijn kop zetten, is dus niets nieuws. Maar het kan wel leiden tot een flinke mismatch in vraag en aanbod van gekwalificeerd personeel. Er worden nu studenten opgeleid voor beroepen die over vijftien jaar zijn verdwenen, terwijl er in de toekomst behoefte zal zijn aan bepaalde kennis en vaardigheden waarvoor nu nog geen opleidingen bestaan. Hoewel uiteraard niemand beschikt over een glazen bol, is het wel verstandig om te anticiperen op veranderingen.

Veel beroepen zijn al grotendeels geautomatiseerd. Zo komt aan de productie van een auto vrijwel geen mensenhand meer te pas. Deze ontwikkelingen zullen de komende vijf tot tien jaar doorzetten, voorspelt uitzendorganisatie Randstad. Of een beroep bedreigd wordt door robots, hangt vooral af van de aard van de werkzaamheden. Door de opmars van reissites staat de functie reisagent op de tocht. De opmars van zelfscankassa's in supermarkten heeft al geleid tot een dalende vraag naar caissières, maar dit beroep sterft in de toekomst mogelijk helemaal uit. Webwinkel Amazon experimenteert namelijk al met winkels zonder kassa, waarbij sensoren automatisch registreren wat je koopt. Beroepen die een hogere opleiding vereisen, ontspringen de dans niet. Zo ontwikkelt Bridgewater Associates, het grootste hedgefonds ter wereld, een zelflerend softwaresysteem dat algemene managementbeslissingen kan nemen, bijvoorbeeld over het ontslag of de promotie van werknemers. Ook voor vertalers ziet het er somber uit. Online vertaalprogramma's zullen later waarschijnlijk van zulk hoog niveau zijn, dat voor de meeste vertaalklussen geen mens van vlees en bloed meer nodig is. En wat te denken van financieel adviseurs? Steeds meer banken maken al gebruik van chatbots voor het contact met klanten en besteden ook andere diensten uit aan computers: van hypotheekadvies tot het beheer van beleggingsportefeuilles.